Zelfstandig wonen betekent niet altijd zelfstandig vluchten
Op 6 juli 2026 brak er brand uit in een seniorenflat in Rotterdam met 170 appartementen. Het ging om een korte, maar hevige brand op een balkon van een van de bovenste etages. Hierdoor kwam een deel van de flat vol rook te staan en moesten bewoners worden geëvacueerd.
Omdat een deel van de bewoners verminderd zelfredzaam was, heeft de brandweer extra mensen opgeroepen voor de evacuatie.
Op 24 mei was er een soortgelijke brand op de derde etage van een seniorenflat in het centrum van Den Haag. Ook hierbij moesten zo’n 50 bewoners door de brandweer worden geëvacueerd. Helaas overleefde de bewoner van het brandende appartement deze brand niet.
Langer zelfstandig wonen
Ouderen blijven in Nederland steeds vaker in hun eigen huis wonen. Soms uit eigen beweging, soms noodgedwongen omdat de eisen om in aanmerking te komen voor een kamer in een verzorgings- of verpleeghuis steeds zwaarder worden. Ook wordt er steeds meer ingezet op het verlenen van zorg aan huis.
Maar wat betekent dat voor de risico’s die verminderd zelfredzame ouderen lopen als er brand uitbreekt?
Wetgeving gaat in woongebouwen vaak uit van zelfredzaamheid
Het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat de regels bevat over de brandveiligheid van bouwwerken, gaat ervan uit dat mensen die zelfstandig wonen ook zelfstandig kunnen vluchten. Zij moeten dus snel een veilige ruimte kunnen bereiken, bijvoorbeeld op een andere verdieping.
Maar wanneer iemand verminderd zelfredzaam is, bijvoorbeeld omdat deze persoon in een scootmobiel zit of gebruikmaakt van een rollator, bevindt iemand zich veel langer in een gevaarlijke situatie. In sommige gevallen is het misschien zelfs helemaal niet mogelijk om zelfstandig een andere verdieping te bereiken.
Veilig vluchten voor verminderd zelfredzame bewoners is niet goed verankerd in de wet
Tegelijk stelt het Besluit bouwwerken leefomgeving voor met name bestaande woongebouwen weinig eisen aan het vroegtijdig waarschuwen bij brand.
Sinds 1 juli 2022 zijn rookmelders in iedere woning verplicht, maar deze waarschuwen in de basis alleen de bewoners van de woning waar de rook ontstaat. Een brandmeldinstallatie met ontruimingsalarm is in deze woongebouwen niet verplicht.
Ook systemen die vluchttrappenhuizen vrijhouden van rook, zoals overdrukinstallaties of rook-warmteafvoer, zijn voor deze woongebouwen niet verplicht. Tot slot is er in woongebouwen meestal geen BHV-organisatie of bewaking aanwezig die kan helpen met evacueren.
Tref zelf voorbereidingen om toch veilig te kunnen vluchten
Wanneer je verminderd zelfredzaam bent, is het dus goed om zelf extra maatregelen te treffen. Daarmee vergroot je de kans dat je bij brand voldoende tijd hebt om veilig buiten te komen.
Wat kun je dan zelf alvast doen?
1. Zet brandveiligheid op de agenda bij de verhuurder of VvE
Bespreek brandveiligheid in relatie tot verminderde zelfredzaamheid met de verhuurder of VvE. Verzoek om extra maatregelen, zodat verminderd zelfredzame bewoners bij brand meer tijd hebben om een veilige plaats te bereiken.
2. Maak een vluchtplan
Zorg dat je op de hoogte bent van de vluchtroutes binnen je woongebouw. Bedenk van tevoren in welke richting je het beste kunt vluchten bij verschillende scenario’s.
Als er brand uitbreekt op dezelfde verdieping, kun je waarschijnlijk het beste naar beneden vluchten, omdat rook meestal omhoog trekt. Als er echter brand onder je uitbreekt, kan vluchten naar een ander rookvrij deel van dezelfde verdieping een beter alternatief zijn. Dan hoef je mogelijk minder lang door de rook te vluchten.
3. Zoek een vluchtmaatje
Benader een medebewoner die jou bij brand kan waarschuwen en kan helpen om te vluchten. Als je moeite hebt met lopen, kijk dan samen welke hulpmiddelen jullie kunnen gebruiken om sneller te evacueren, zoals een rolstoel, rollator of bureaustoel op wieltjes.
Overweeg eventueel ook de aanschaf van een vluchtmasker.
4. Maak je hulpbehoefte bekend
Zorg dat ook de verhuurder of beheerder van het gebouw weet dat jij extra hulp nodig hebt om te vluchten in geval van brand. Zij kunnen dit bij een brand doorgeven aan de hulpdiensten.
5. Meld onveilige situaties
Meld onveilige situaties bij de verhuurder, beheerder of VvE. Geef het door als er brandbare spullen in de vluchtroute worden geplaatst, vluchtroutes worden geblokkeerd of er andere brandgevaarlijke situaties ontstaan.
Kun je door de rook niet meer vluchten?
Breekt er toch brand uit en kun je door de rook je woning niet meer verlaten of de vluchtroute niet meer bereiken?
Bel 112. Geef door in welke woning je bent en waar je je precies in de woning bevindt. Ga bij voorkeur naar een balkon of een raam aan de wegzijde.
Blijf zoveel mogelijk uit de rook. Als het balkon of raam in de rook zit, blijf dan binnen en houd de balkondeur of het raam dicht.
Sluit alle deuren achter je en probeer kieren af te dekken met natte handdoeken.
Tot slot: wil of kan de verhuurder of VvE geen maatregelen nemen en kun je geen vluchtmaatje vinden? Dan is het verstandig om je af te vragen of de woning nog passend is bij jouw situatie. In sommige gevallen kan het veiliger zijn om te verhuizen naar een woning van waaruit je bij brand wel veilig kunt vluchten.
